Arbocatalogus Afvalbranche KENNISMAKING

Dé arbostandaard voor alle bedrijven in de afvalsector!

Gezondheid

Overeenstemming tussen werknemers en werkgevers

Gevaarlijk afval (algemeen)

Printvriendelijke versieAls e-mail versturenPDF document
Beschrijving van het risico 

Inzamelen

Gevaarlijke afvalstoffen zijn bij bedrijven opgeslagen in een opslag die voldoet aan de PGS-richtlijnen bijvoorbeeld PGS 15 voor verpakte stoffen. Het afval moet uit deze opslag in het inzamelvoertuig komen. Bij deze verplaatsing kunnen gevaarlijke stoffen vrijkomen. Bij de verwerker moeten de afvalstoffen weer gelost worden uit het voertuig naar een opslag of rechtstreeks in de installatie. Ook bij deze verplaatsing kunnen gevaarlijke stoffen vrijkomen.

Milieustraat / KCA depot

Gevaarlijke afvalstoffen behoren in het KCA/KGA depot opgeslagen te zijn in een opslag die voldoet aan de PGS-richtlijnen, met name PGS 15 voor verpakte gevaarlijke stoffen. Het afval moet uit de opslag in het transportvoertuig geladen worden. Bij deze verplaatsing kunnen gevaarlijke stoffen vrijkomen.

Bewerken

Afhankelijk van de be-/verwerker worden afvalstoffen op de locatie uit de verpakkingen gehaald of verpompt. Bij een aantal processen worden ze nog verwarmd. Bij al deze processen is het mogelijk dat gevaarlijke stoffen vrijkomen waar de medewerkers aan worden blootgesteld.

Gevaarlijk afval wordt op diverse manieren bewerkt. Hierbij moet worden gedacht aan:

  • destillatie
  • chemische/fysische scheiding
  • opbulken
  • overpakken naar grotere of kleinere verpakking
  • drogen, persen, centrifugeren en dergelijke
  • verkleinen door middel van shredder

Storten

Aangeboden stortmateriaal moet voldoen aan acceptatiecriteria. Daarover worden in het algemeen voorafgaand aan aanvoer op de stortplaats afspraken gemaakt. Echter, in het aanbod kan altijd sprake zijn van onverwachte zaken die gevaarlijk of schadelijk kunnen zijn of risico’s met zich mee kunnen brengen. Hierbij gaat het voornamelijk om gevaarlijke stoffen, stofvorming en gassen en dampen.

Wet en regelgeving 
Meer informatie 

 

Goedgekeurd door Inspectie SZW

Oplosmiddelhoudend afval

Printvriendelijke versieAls e-mail versturenPDF document
Beschrijving van het risico 

Bij verwerkers van gevaarlijke afvalstoffen worden oplosmiddelhoudende afvalstoffen aangeboden. De oplosmiddelen worden dan onder andere gescheiden van andere afvalstromen en opgebulkt. Oplosmiddelen zijn vluchtig waardoor deze snel in de lucht vrij kunnen komen bijvoorbeeld bij het overgieten uit de verpakking of het verpompen zonder de juiste voorzieningen. Blootstelling aan oplosmiddelen heeft effecten zoals huidaandoeningen, vergiftiging en aantasting van het zenuwstelsel; blijvende beschadiging van het zenuwstelsel wordt OPS genoemd, het organo-psycho-syndroom. Een ander gevaar van dampen van oplosmiddelen is de brandbaarheid en de kans op explosie.

Wet en regelgeving 
Meer informatie 
Goedgekeurd door Inspectie SZW

In- en uitstappen

Printvriendelijke versieAls e-mail versturenPDF document
Beschrijving van het risico 

Bij het betreden en verlaten van cabines van voertuigen is kans op fysieke belasting en valgevaar. Bepalend voor de gevaren is de instaphoogte van de cabine in combinatie met het gedrag van chauffeur of bijrijder. Wanneer de afstand tussen treden te groot is, de snelheid van in- en uitstappen te groot is of wanneer men uit de wagen springt, is de kans op blessures aan enkels, knieën en rug groot. De kans op dergelijke klachten is groter als de overbelasting vaker gebeurt of gedurende langere tijd wordt herhaald. Als iemand een trede mist, zich verstapt of ergens over struikelt, kan direct tot verwondingen of letsel leiden, zoals verstuikingen, breuken en dergelijke.

Wet- en regelgeving 

Welke maatregelen zijn verplicht?

  • Voorlichten over in-en uitstappen cabines
  • Aanpassen treden van cabines
  • Geven werkinstructie in- en uitstappen
Wet en regelgeving 
Meer informatie 
Goedgekeurd door Inspectie SZW

Teerhoudend asfalt

Printvriendelijke versieAls e-mail versturenPDF document
Beschrijving van het risico 

In Nederland mag teerhoudend asfalt alleen thermisch worden gereinigd; andere vormen van bewerking en verwerking zijn niet toegestaan. Bij thermische reiniging worden de organische componenten (PAK = polycyclische aromatische koolwaterstoffen) van het asfalt verbrand, waardoor het eindproduct bestaat uit zand en grind, steenslag en vulstof. De verwerkende bedrijven hanteren een procedure voor het accepteren van teerhoudend en ander (teervrij) asfalt. Bij de opslag van teerhoudend asfalt is geen stofblootstelling of blootstelling aan PAK; zie Opslaan van teerhoudend asfalt.

Thermische reiniging bestaat uit twee processtappen, te weten: 1) het breken van teerhoudend asfalt, en 2) het verwarmen van het gebroken materiaal in de gesloten reinigingsinstallatie, waarbij de vluchtige verbindingen (PAK) verbranden.

Thermische reiniging

Het breken van teerhoudend asfalt vindt plaats in de buitenlucht. Vóór het breken van teerhoudend asfalt is het verplicht om het materiaal vochtig te maken om stofvorming te voorkomen. Er is dus geen stofblootstelling van de medewerker. Ook is er geen blootstelling aan PAK, omdat PAK in teerhoudend asfalt vaste verbindingen zijn die tot een temperatuur van circa 30 °C niet vluchtig zijn en dus niet worden ingeademd. PAK zijn vluchtig vanaf ongeveer 60 °C en komen alleen vrij bij het verhitten van teerhoudend asfalt. Het verhitten gebeurt in een gesloten reinigingsinstallatie. Deze installatie bestaat uit een inputunit voor teerhoudend asfalt, een roterende trommel/verbrandingsinstallatie, een outputunit voor gereinigd materiaal en een rookgasreinigingsinstallatie met schoorsteen. Bij het thermisch reinigingsproces wordt met een krachtige afzuiging, een zogenaamde IDFAN, direct voor de schoorsteen lucht van buiten de verbrandingsinstallatie ingetrokken. Daardoor staat de complete reiniging op onderdruk en is er voor de medewerkers geen gevaar op blootstelling aan PAK. Het eindproduct is teervrij granulaat omdat alle PAK is verbrand.

Onderhoud

Bij het uitvoeren van onderhoud of reparatie aan de installatie is vanwege direct huidcontact wel blootstelling aan PAK mogelijk. De handelingen waarbij de kans op blootstelling aan PAK te verwachten is, dienen in de risico-inventarisatie en -evaluatie van het bedrijf te worden opgenomen. Er wordt hierbij onderscheid gemaakt tussen onderhoud aan enerzijds de asfaltbreker en anderzijds de reinigingsinstallatie.

Bij het onderhoud aan de asfaltbreker dragen de medewerkers persoonlijke beschermingsmiddelen, namelijk P3 adembescherming, beschermende werkkleding, werkhandschoenen en veiligheidsschoenen.

Op het ombouwen, onderhouden, repareren en reinigen is de maatregel Onderhouden en afstellen arbeidsmiddelen van toepassing.

Bij het onderhoud aan de reinigingsinstallatie wordt soms in de trommel van de thermische reinigingsinstallatie gewerkt. In dat geval geldt het onderdeel Werken in de trommel thermische reiniging, omdat het een besloten ruimte is.

Wet- en regelgeving 

Verplichte maatregelen

Bij het verwerken van teerhoudend asfalt is het noodzakelijk om onderstaande maatregelen te nemen.

Alle wettelijke verplichtingen

  • Beschrijven gevaarlijke stoffen en maatregelen in RI&E
  • Voorlichten over gevaarlijke (afval)stoffen

Alle technische maatregelen

  • Toepassen van gesloten systemen
  • Beperken stofverspreiding
  • Bieden goede sanitaire voorzieningen
  • Opslaan teerhoudend asfalt
  • Treffen voorzieningen voor bedrijfshulpverlening

Alle organisatorische maatregelen

  • Onderhouden en afstellen arbeidsmiddelen
  • Opstellen plan bedrijfshulpverlening (bhv)
  • Organiseren van bedrijfshulpverlening
  • Gebruiken werkkleding
  • Toepassen procedures - teerhoudend asfalt accepteren
  • In geval van onderhoud: Toepassen procedures - veiligstellen
  • Indien uit de RI&E een restrisico blijkt: Aanbieden van PAGO gevaarlijke (afval)stoffen

Indien er ná het nemen van alle bovenstaande maatregelen volgens de RI&E toch nog risico op blootstelling is, zijn alle maatregelen in de categorie Persoonlijke beschermingsmiddelen van toepassing. Dit is het geval tijdens onderhoudswerkzaamheden.

Persoonlijke beschermingsmiddelen

  • Voorlichten over persoonlijke beschermingsmiddelen
  • Aanbieden persoonlijke beschermingsmiddelen
  • Gebruiken adembescherming stofblootstelling
  • Gebruiken veiligheidsschoeisel, handschoenen en veiligheidshelm

  • Bij werkzaamheden in de reinigingstrommel

  • zie risico Werken in de trommel thermische reiniging
Wet en regelgeving 
Meer informatie 
  • Zie ook risico Werken in trommel thermische reiniging
  • Zie digitaal boek met Euralcodes voor afvalstromen
  • Website van de SER over polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK)
  • Publicatie over BaP en PAH [benzo(a)pyreen en PAK], Gezondheidsraad, rapport nr. 2OO6/01OSH [waarin focus op koolteer uit het verbrandingsproces van steenkool] in het engels; PAH staat voor polycyclic aromatic hydrocarbons; Citation: Health Council of the Netherlands. BaP and PAH from coal-derived sources; Health-based calculated occupational cancer risk values of benzo[a]pyrene and unsubstituted non-heterocyclic polycyclic aromatic hydrocarbons from coal-derived sources. The Hague: ISBN 90-5549-588-3
Goedgekeurd door Inspectie SZW

Hoge temperaturen

Printvriendelijke versieAls e-mail versturenPDF document

In de afvalbranche zijn een tweetal situaties waarin meestal een zo hoge temperatuur heerst dat gezondheidsrisico’s optreden als de ruimte zonder maatregelen wordt betreden. In de eerste plaats is dit het geval bij het werken in de nabijheid van de ovens van afvalenergiecentrales. Langdurige blootstelling komt met name voor bij onderhouds- en revisiewerkzaamheden. Voorbeelden hiervan zijn de steigerbouw in de ketel alsmede het stralen en reinigen van inwendige delen van de ketel en rookgasreinigingkanalen.
Daarnaast vindt compostering plaats onder extreme condities waarbij zowel een hoge luchttemperatuur als een hoge luchtvochtigheid ontstaan. Blootstelling aan hoge temperaturen komt voornamelijk voor wanneer medewerkers bij storingen de installatie betreden om deze te verhelpen. Bij gewoon onderhoud is de bronaanpak mogelijk: afkoelen alvorens de ruimte te betreden.

Beschrijving van het risico 

Blootstelling aan te hoge temperaturen leidt tot problemen met de gezondheid van huiduitslag tot hitteberoerte. Van thermische belasting hebben zelfs jonge mensen en personen met een goede fysieke conditie last. Voor bepaalde risicogroepen zijn hoge temperaturen gevaarlijk. Risicogroepen zijn bijvoorbeeld zwangere vrouwen, mensen met een longaandoening zoals CARA, mensen met een hartaandoening en personen die bepaalde medicijnen gebruiken tegen o.m. hoge bloeddruk.

  • Bij luchttemperaturen vanaf 32 ºC treden de eerste gezondheidsklachten op en gaat het lichaam merkbaar minder goed functioneren: van verminderde concentratie tot hoofdpijn en soms flauwvallen
  • Vanaf circa 35 ºC, bij een luchtvochtigheid van 50% of hoger, lopen werknemers en andere mensen een zeer reële kans op hittestress indien ze grote lichamelijke inspanningen plegen
  • Bij luchttemperaturen van 40 ºC of hoger bestaat een onaanvaardbaar risico voor ernstige gezondheidsproblemen
  • De combinatie van hitte en vocht stelt hoge eisen aan hart en bloedvaten. Gevolgen van te grote hitte kunnen variëren van huidaandoeningen tot een hitteberoerte
  • Door teruglopend concentratievermogen de kans op ongelukken toe. Voor bepaalde beroepen houdt dit grote risico’s in. Risicogroepen: extra last van de warmte kunnen hebben: zwangere vrouwen, mensen met longaandoeningen (CARA), mensen met hartaandoeningen en personen die medicijnen tegen onder meer hoge bloeddruk gebruiken.
Wet en regelgeving 
Meer informatie 
Overeenstemming tussen werknemers en werkgevers

Tillen en dragen

Printvriendelijke versieAls e-mail versturenPDF document
Beschrijving van het risico 

Het tillen van (zware) lasten is de bekendste vorm van lichamelijke belasting. Of een tilsituatie in het werk toelaatbaar is of niet, hangt van verschillende factoren af. Het gewicht is uiteraard een belangrijke factor, maar de afstand tot het lichaam, de tilhoogte, een eventuele rotatie en de frequentie van het tillen spelen ook een belangrijke rol.
Het maximum tilgewicht met twee armen is 23 kg onder ideale omstandigheden. Als de tilsituatie niet ideaal is, bijvoorbeeld tillen met één arm dan geldt een lager gewicht als maximum. Regelmatig zwaar tillen en dragen leidt tot overbelasting van rugspieren en tussenwervelgewrichten. Het verminderen van fysieke belasting als gevolg van tillen of dragen tot een veilige tilsituatie vraagt daarom om een actieve aanpak.

Wet- en regelgeving 

Arbeidsomstandighedenwet

  • Artikel 5 Arbowet inzake Risico-inventarisatie en -evaluatie
  • Artikel 8 Arbowet inzake Voorlichting en onderricht

Arbeidsomstandighedenbesluit en -regeling

  • Afdeling 1 van hoofdstuk 5 Arbobesluit inzake Fysieke belasting (art. 5.1 t/m 5.6)

Overige regelgeving, normen, richtlijnen en dergelijke

Meer informatie 
  • Analyse van ongevallen in de afvalsector 1998-2009, RIVM
  • Website van TNO over fysieke belasting met Wegwijzer fysieke belasting
  • Website van FNV Bondgenoten met rekentool op basis van de NIOSH-methode
  • De NIOSH-methode stamt uit 1994 en is voor deskundigen hier terug te vinden in het engels, met informatie over de toepassing van de formule voor het handmatig tillen. 'NIOSH’ staat overigens voor het National Institute for Occupational Safety and Health in de Vereniging Staten.
Overeenstemming tussen werknemers en werkgevers

Mentale belasting en andere werkdruk

Printvriendelijke versieAls e-mail versturenPDF document
Beschrijving van het risico 

Mentale belasting ontstaat door werkdruk en ongewenste omgangsvormen zoals seksuele intimidatie, pesten en discriminatie. Deze en andere vormen van mentale belasting zoals het ervaren van een te grote verantwoordelijkheid, kunnen leiden tot werkstress die herkenbaar is als gezondheidsschade in de vorm van bijvoorbeeld hoofdpijn, oververmoeidheid, burnout en hart- en vaatziekten.

Mentale belasting komt bij het inzamelen van afval voor bij zijbelading waarbij een belader alleen werkt. De belader heeft tijdens het beladen geen zicht op de chauffeursplek en moet in zijn eentje veel verschillende taken uitvoeren. De belader zorgt voor het legen van containers en houdt de verkeersveiligheid in de gaten. Er is geen aanspraak van en samenwerking met collega's. Er zijn omstandigheden waarin een onoverzichtelijke situatie ontstaat bijvoorbeeld als er geen zicht is waar omstanders lopen.

Definities

De wetgever geeft de navolgende definities met korte toelichting.

  • Seksuele intimidatie

Onder seksuele intimidatie wordt verstaan enige vorm van verbaal, non-verbaal of fysiek gedrag met een seksuele connotatie dat als doel of gevolg heeft dat de waardigheid van een persoon wordt aangetast, in het bijzonder wanneer een bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende of kwetsende situatie wordt gecreëerd. Onder seksuele intimidatie kunnen vallen:
Dubbelzinnige opmerkingen, pornografische of pornografisch getinte plaatjes op het werk, onnodig aanraken, gluren, seksuele chantage, promotie en beslissingen laten afhangen van seksuele handelingen, aanranding en verkrachting.

  • Pesten

Onder pesten wordt verstaan alle vormen van intimiderend gedrag met een structureel karakter, van een of meerdere werknemers (collega’s, leidinggevenden) gericht tegen een werknemer of een groep van werknemers die zich niet kan of wil verdedigen tegen dit gedrag. Van belang bij pesten is het dat het niet gaat om een eenmalige gedraging. Het vertoonde gedrag moet zich herhalen om het onder het onderwerp pesten te kunnen scharen. Daarbij zijn altijd de volgende rollen aan te wijzen: slachtoffer(s), pester(s), omstander(s) en doorbreker(s) (medewerkers die het pesten aanhangig maken).

  • Discriminatie

Discriminatie is het ongelijk behandelen en achterstellen van mensen op basis van kenmerken die er niet toe doen. Denk aan afkomst, sekse, huidskleur, seksuele voorkeur, leeftijd, religie, politieke voorkeur, handicap of chronische ziekte, ongelijke beloning.

  • Werkdruk

Er is sprake van werkdruk als een werknemer niet kan voldoen aan de gestelde kwalitatieve en kwantitatieve taakeisen. Met taakeisen worden bedoeld de eisen die aan het werk gesteld worden. Ook te lage werkdruk kan negatieve gevolgen hebben voor werkstress. Het ervaren en omgaan met werkdruk is heel persoonlijk. De ene medewerker kan beter met werkdruk omgaan dan de andere. Daarnaast spelen regelmogelijkheden (zeggenschap) over het werk een grote rol bij het voorkomen van werkdruk.

Welke maatregelen zijn verplicht?

De werkgever neemt in elk geval de volgende verplichte maatregelen; klik voor de inhoud van de betreffende maatregel in de tabel geheel onderaan op deze pagina:

  • Paragraaf Wat is verplicht? van Beschrijven psychosociale arbeidsbelasting en maatregelen in RI&E
  • Voorlichten over mentale belasting
  • Paragraaf Wat is verplicht? van Communiceren en alarmeren bij psychosociale arbeidsbelasting (psa)
  • Aanstellen van vertrouwenspersoon
  • Opvangen slachtoffer en nazorg verlenen na incident
  • Paragraaf Wat is verplicht? van Beperken mentale belasting
Wet en regelgeving 
Meer informatie 
Goedgekeurd door Inspectie SZW

DME bij voertuig onderhoud

Printvriendelijke versieAls e-mail versturenPDF document
Beschrijving van het risico 

Tijdens het vervangen van een inbouw roetfilter komt een hoeveelheid roetdeeltjes vrij. Om de blootstelling aan roetdeeltjes tijdens het vervangen tot een zo laag mogelijk niveau terug te brengen dient de werkwijze van de volgende maatregel gevolgd te worden.

Maatregel:

  • geven werkinstructie bij vervangen van inbouw roetfilter.

Voor een onderhoudsbeurt rijden kranen, vrachtauto’s, bestelwagens en shovels de onderhoudswerkplaats naar binnen, daarna vindt onderhoud plaats en tot slot rijden ze weer naar buiten. Een bezwarende factor is de koude start. Tijdens het onderhoud wordt de dieselmotor van het voertuig getest.
Zie verder de uitgebreide toelichting op het terugbrengen van blootstelling aan DME tot een zo laag mogelijk niveau op: Risicogroep dieselmotoremissies.

Situatie 1

  • Dieselaangedreven voertuigen worden met behulp van andere hulpmiddelen in en uit de onderhoudswerkplaats gereden.
    Opmerking: gedurende de looptijd van de Arbocatalogus wordt nagegaan of dit realiseerbaar is.
  • Bij het testen en proefdraaien van dieselmotoren is situatie 1 niet van toepassing omdat DME inherent vrijkomt en het niet mogelijk is om de bron weg te nemen.

Maatregelen: geen.

Situatie 2

Dieselaangedreven voertuigen rijden op eigen kracht de onderhoudswerkplaats in of uit.

  • Er is een rechtstreekse afvoer van de uitlaatgassen door middel van een afvoerslang op de uitlaat. Deze wordt bevestigd voordat het voertuig naar binnen rijdt. 

  • Vrachtauto's en bestelwagens zijn voorzien van een Euro-6 of een motor met een effectief roetfilter.
  • Kranen en shovels hebben een Stage 3b of een Tier 4 motor of zijn voorzien van een effectief roetfilter.
  • Tijdens het testen en proefdraaien van een dieselmotor is er rechtstreekse afvoer van de uitlaatgassen door middel van een afvoerslang op de uitlaat.

Maatregelen:

  • treffen aanvullende technische maatregelen bij voertuigonderhoud
  • treffen aanvullende organisatorische maatregelen bij voertuigonderhoud

Opmerking gebruiken adembescherming van toepassing op situatie 2:

Wanneer blootstelling aan DME of roetdeeltjes tijdens het voertuigonderhoud niet te vermijden is, draagt de werknemer een halfgelaatmasker met filter A2P3.

Situatie 3

Dieselaangedreven voertuigen rijden op eigen kracht de onderhoudswerkplaats in of uit.

  • Er is geen rechtstreekse afvoer van de uitlaatgassen door middel van een afvoerslang op de uitlaat aangesloten voordat het voertuig naar binnen rijdt.
  • Een dieselaangedreven voertuig met een ontregelde motor (ongeacht het type motor), een EEV of een voertuig met Euro-5 motor of lager of Stage 1, 2 of 3a zonder effectief roetfilter, of Tier 1, 2 of 3 motor zonder effectief roetfilter rijdt op eigen kracht de onderhoudswerkplaats in en uit.
  • Tijdens het testen en proefdraaien van een dieselmotor is er geen rechtstreekse afvoer van de uitlaatgassen door middel van een afvoerslang op de uitlaat.

Maatregelen:

  • verminderen van DME-blootstelling in werkplaats
  • treffen aanvullende technische maatregelen voertuigonderhoud
  • treffen aanvullende organisatorische maatregelen voertuigonderhoud

Opmerking gebruiken adembescherming van toepassing op situatie 3:

Wanneer blootstelling aan DME of roetdeeltjes tijdens het voertuigonderhoud niet te vermijden is, draagt de werknemer een halfgelaatmasker met filter A2P3.

Wet en regelgeving 
Meer informatie 
  • Basisinspectiemodule van Inspectie SZW Blootstelling aan dieselmotoremissies (DME) juli 2020
  • Advies Gezondheidsraad 2019: Er is geen veilig blootstellingsniveau aan te geven voor de blootstelling aan roetdeeltjes van dieselmotoremissies. Er is een streefrisiconiveau en een verbodsrisiconiveau afgeleid van respectievelijk 0,011 microgram (µg) respirabele elementaire koolstofdeeltjes per kubieke meter (m³) lucht en 1,03 µg/m³.
  • SER advies grenswaarde emissie dieselmotoren, 20 december 2019
  • Op voorstel van sociale partners heeft de Minister SZW besloten om per 1 juli 2020 een wettelijke (publieke) grenswaarde van 10 µg respirabele elementaire koolstofdeeltjes per m³ (10 µg EC/m³) in te voeren. Na 4 jaar zal worden bezien of verlaging van de wettelijke grenswaarde mogelijk is in de richting van de gezondheidskundige streefwaarde.
  • Bedrijven die geconfronteerd worden met haalbaarheidsproblemen dienen in een plan van aanpak aan te geven hoe aan de wettelijke grenswaarde van 10 microgram/m³ wordt voldaan en, zolang de haalbaarheidsproblemen bestaan, op welke wijze tijdelijk beschermende maatregelen worden ingezet.
  • Staatscourant, Regeling van de Staatssecretarisvan Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 2 juni 2020, nr. 2020-0000068933, tot wijziging van Bijlage XIII van de Arbeidsomstandighedenregeling in verband met de invoering van een wettelijke grenswaarde voor dieselmotoremissies
  • EU Richtlijn(EU) 2019/130 betreffende de bescherming van de werknemers tegen de risico's van blootstelling aan carcinogene of mutagene agentia op het werk
Goedgekeurd door Inspectie SZW

Overige blootstelling aan DME

Printvriendelijke versieAls e-mail versturenPDF document

In een omsloten ruimte die niet wordt beschreven in DME bij gebruik van heftruck, DME bij laden en lossen, DME in een hal of DME bij voertuig onderhoud, wordt de blootstelling aan dieselmotoremissie in kaart gebracht door de bronnen van dieselaangedreven motoren, de blootgestelde personen en de tijdsperiode te inventariseren.

Voorbeelden van overige blootstelling aan DME zijn niet-voertuig gebonden compressoren en aggregaten; dit zijn op zichzelf staande arbeidsmiddelen die gebruikt worden om elektriciteit, perslucht of mechanische energie te leveren zoals de aandrijving van een shredder of een noodstroomaggregaat.

De werkgever moet dieselaangedreven voertuigen of arbeidsmiddelen uitfaseren of schriftelijk onder­bouwen waarom vervanging in het specifieke geval niet mogelijk is. Dit geldt ook voor buitensituaties. Het gaat in ieder geval om de volgende toepassingen, waarvoor alternatieven beschikbaar zijn zoals elektrsch aangedreven:

  • transportbanden
  • palletwagens
  • hoogwerkers
  • compressoren
  • graafmachines tot in ieder geval 30 ton; zie www.bouwmachines.nl
  • aggregaten

Bij grotere, stationaire machines dient de werkgever te beoordelen of het mogelijk is om deze op het elektriciteitsnet aan te sluiten.

Bij wegwerkzaamheden is een goede bronmaatregel het volledig omleiden van het verkeer. Dit voorkomt blootstelling als gevolg van langsrijdende dieselauto's of dieseltrucks.

Beschrijving van het risico 

Bij overige activiteiten met motoren gelden de volgende situaties.
Zie verder de uitgebreide toelichting op het terugbrengen van blootstelling aan DME tot een zo laag mogelijk niveau op: Risicogroep dieselmotoremissies.

Situatie 1

  • De vast opgestelde motoren zijn elektrisch aangedreven of zijn voorzien van een LPG-aangedreven motor met uitlaatkatalysator of een aardgas aangedreven of een waterstof aangedreven motor.
  • De dieselaangedreven motoren staan buiten de omsloten ruimte in de buitenlucht of in een aparte afgesloten ruimte opgesteld, waarbij de uitlaatgassen niet via deuren en ramen weer in de omsloten ruimte kunnen komen. De bediening van deze arbeidsmiddelen vindt buiten de omsloten ruimte plaats.

Maatregelen: geen.

Situatie 2

Er is sprake van DME blootstelling die beheerst wordt door een vervangingsmaatregel, een maatregel bronaanpak of door een maatregel conform de stand der techniek; dat wil zeggen er wordt één maatregel toegepast uit de volgende 3 maatregelen:

  • De uitlaatgassen van vast opgestelde dieselaangedreven motoren, zoals compressoren en aggregaten, worden via gesloten systeem buiten de binnenruimte geleid.
  • Alle dieselaangedreven motoren zijn voorzien van een Euro-6 motor, een Stage 3b motor of Tier 4 motor.
  • Alle dieselaangedreven motoren zijn voorzien van een EEV of Euro-5 motor of lager met een effectief roetfilter, een Stage 3a motor of lager met een effectief roetfilter of een Tier 3 motor of lager met een effectief roetfilter.

Maatregelen:

  • alle aanvullende technische maatregelen die van toepassing zijn
  • alle aanvullende organisatorische maatregelen die van toepassing zijn

Situatie 3

Er is sprake van DME blootstelling die niet beheerst wordt door een vervangingsmaatregel, een maatregel bronaanpak of door een maatregel conform de stand der techniek.

Maatregelen:

  • gebruiken van niet-voertuig gebonden compressor of aggregaat
  • treffen maatregel bij overige DME-bronnen
  • alle aanvullende technische maatregelen die van toepassing zijn
  • alle aanvullende organisatorische maatregelen die van toepassing zijn
Wet en regelgeving 
Meer informatie 
  • Basisinspectiemodule van Inspectie SZW Blootstelling aan dieselmotoremissies (DME) juli 2020.
  • Advies Gezondheidsraad 2019: Er is geen veilig blootstellingsniveau aan te geven voor de blootstelling aan roetdeeltjes van dieselmotoremissies. Er is een streefrisiconiveau en een verbodsrisiconiveau afgeleid van respectievelijk 0,011 microgram (µg) respirabele elementaire koolstofdeeltjes per kubieke meter (m³) lucht en 1,03 µg/m³.
  • SER advies grenswaarde emissie dieselmotoren, 20 december 2019
  • Op voorstel van sociale partners heeft de Minister SZW besloten om per 1 juli 2020 een wettelijke (publieke) grenswaarde van 10 µg respirabele elementaire koolstofdeeltjes per m³ (10 µg EC/m³) in te voeren. Na 4 jaar zal worden bezien of verlaging van de wettelijke grenswaarde mogelijk is in de richting van de gezondheidskundige streefwaarde.
  • Bedrijven die geconfronteerd worden met haalbaarheidsproblemen dienen in een plan van aanpak aan te geven hoe aan de wettelijke grenswaarde van 10 microgram/m³ wordt voldaan en, zolang de haalbaarheidsproblemen bestaan, op welke wijze tijdelijk beschermende maatregelen worden ingezet.
  • Staatscourant, Regeling van de Staatssecretarisvan Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 2 juni 2020, nr. 2020-0000068933, tot wijziging van Bijlage XIII van de Arbeidsomstandighedenregeling in verband met de invoering van een wettelijke grenswaarde voor dieselmotoremissies
  • EU Richtlijn(EU) 2019/130 betreffende de bescherming van de werknemers tegen de risico's van blootstelling aan carcinogene of mutagene agentia op het werk
Goedgekeurd door Inspectie SZW

DME bij laden en lossen

Printvriendelijke versieAls e-mail versturenPDF document
Beschrijving van het risico 

In veel bedrijven worden in een loods, magazijn, op- of overslaghal goederen geladen en gelost. De bestelwagen, vrachtwagen of ander voertuig rijdt naar binnen en wordt daar geparkeerd. Na het lossen en laden rijdt de bestelwagen, de vrachtwagen of ander voertuig weer naar buiten.

Tijdens het lossen en laden is de diesel aangedreven motor:

  • uitgeschakeld: de dieselmotor draait alleen tijdens het naar binnen en buiten rijden van het voertuig, of
  • stationair draaiend: het gebruik van een diesel aangedreven motor is nodig tijdens het laden en lossen in een omsloten ruimte zoals een magazijn, loods of op- of overslaghal.

In een aantal situaties treedt een piekbelasting op, omdat in een korte tijd (maximaal ½ tot 1 uur) de meeste bestelwagens, vrachtwagens en andere voertuigen naar binnen en naar buiten rijden. Indien er sprake is van een koude start geeft dit extra DME uitstoot.

Zie verder de uitgebreide toelichting op het terugbrengen van blootstelling aan DME tot een zo laag mogelijk niveau op: Risicogroep dieselmotoremissies.

Situatie 1

  • Het voertuig lost zelf buiten de omsloten ruimte, waarna op andere wijze (bijvoorbeeld met een elektrische heftruck) de goederen naar het magazijn, loods, op-, of overslaghal worden verplaatst.
  • Het verladen van goederen vindt plaats aan een dockshelter, waarbij de vrachtwagen, de bestelwagen of ander voertuig in de buitenlucht blijft.
  • Opslag van goederen en afvalstoffen vindt in de buitenlucht plaats.
  • De bestelwagen, vrachtwagen of ander voertuig is voorzien van een gasaandrijving met uitlaatkatalysator.
  • Het laden en lossen gebeurt niet met een diesel aangedreven motor maar bijvoorbeeld met een elektrische heftruck of een ander elektrisch aangedreven laad- en loshulpmiddel.
  • De voertuiggebonden diesel aangedreven applicaties worden tijdens het verblijf in de omsloten ruimte elektrisch aangedreven, zoals een aansluiting op krachtstroom.

Maatregelen: geen.

Situatie 2

  • De bestelwagens en vrachtwagens zijn voorzien van een Euro 4, 5 of EEV-motor.
  • De bestelwagens en vrachtwagens met een Euro 3 motor of lager zijn voorzien van een effectief roetfilter.
  • Er is een rechtstreekse afvoer van de uitlaatgassen door middel van een afvoerslang op de uitlaat.

Maatregelen:

  • alle aanvullende technische maatregelen
  • alle aanvullende organisatorische maatregelen

Situatie 3

  • De bestelwagens en vrachtwagens met een Euro 3 motor of lager zijn niet voorzien van een effectief roetfilter.

Maatregelen:

  • Indien de dieselmotor alleen wordt gebruikt om de omsloten ruimte in en uit te rijden, terwijl de motor uitgeschakeld is tijdens het laden en lossen:
    • verminderen DME van rijdend voertuig
    • alle aanvullende technische maatregelen
    • alle aanvullende organisatorische maatregelen
  • Bij stationair draaiende dieselmotor tijdens laden en lossen:
    • verminderen DME van stationair draaiende motor
    • alle aanvullende technische maatregelen
    • alle aanvullende organisatorische maatregelen
Wet en regelgeving 
Meer informatie 
  • Zie voor het gebruik van een dieselmotoren in een omsloten ruimte zoals een magazijn, loods, opslaghal of overslaghal: DME in een hal
  • Basisinspectiemodule van Inspectie SZW Blootstelling aan dieselmotoremissies (DME) juli 2020
  • Advies Gezondheidsraad 2019: Er is geen veilig blootstellingsniveau aan te geven voor de blootstelling aan roetdeeltjes van dieselmotoremissies. Er is een streefrisiconiveau en een verbodsrisiconiveau afgeleid van respectievelijk 0,011 microgram (µg) respirabele elementaire koolstofdeeltjes per kubieke meter (m³) lucht en 1,03 µg/m³.
  • SER advies grenswaarde emissie dieselmotoren, 20 december 2019
  • Op voorstel van sociale partners heeft de Minister SZW besloten om per 1 juli 2020 een wettelijke (publieke) grenswaarde van 10 µg respirabele elementaire koolstofdeeltjes per m³ (10 µg EC/m³) in te voeren. Na 4 jaar zal worden bezien of verlaging van de wettelijke grenswaarde mogelijk is in de richting van de gezondheidskundige streefwaarde.
  • Bedrijven die geconfronteerd worden met haalbaarheidsproblemen dienen in een plan van aanpak aan te geven hoe aan de wettelijke grenswaarde van 10 microgram/m³ wordt voldaan en, zolang de haalbaarheidsproblemen bestaan, op welke wijze tijdelijk beschermende maatregelen worden ingezet.
  • Staatscourant, Regeling van de Staatssecretarisvan Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 2 juni 2020, nr. 2020-0000068933, tot wijziging van Bijlage XIII van de Arbeidsomstandighedenregeling in verband met de invoering van een wettelijke grenswaarde voor dieselmotoremissies
  • EU Richtlijn(EU) 2019/130 betreffende de bescherming van de werknemers tegen de risico's van blootstelling aan carcinogene of mutagene agentia op het werk

Pagina's

Abonneren op RSS - Gezondheid
randomness