veiligheid

De vele verkeersbewegingen op het terrein vormen één van de grootste risico’s op terreinen waar afval be- of verwerkt wordt. Op het terrein rijden vrachtwagens, shovels en ander gemotoriseerd verkeer en lopen acceptanten, chauffeurs, andere medewerkers en ook bezoekers rond. Met name op terreinen waar diverse activiteiten ontplooid worden, kunnen verkeersbewegingen voor de aan- en afvoer van afval bij de verschillende los- en laadplaatsen elkaar kruisen. Op stortplaatsen komt hier het verkeer van compactors en dumpers bij. En op de milieustraat zijn behalve de professionals ook klanten, veelal met personenwagens aanwezig, voor wie dit geen dagelijkse bezigheid is. Daarnaast worden wegen op de stortplaats regelmatig verlegd, bijvoorbeeld bij ingebruikname van een nieuw stortfront (zie ook: begaanbaarheid en zicht).
Al deze factoren vergroten het risico van aanrijdgevaar. Aanrijdingen kunnen vanaf binnenkomst tot vertrek plaatsvinden op het gehele terrein.

Het risico op aanrijdingen bestaat met name op drukke en onoverzichtelijke punten waar aan- en afvoer plaatsvindt of waar routes elkaar kruisen. Aanrijdingen kunnen plaatsvinden tussen vrachtwagens onderling maar ook tussen vrachtwagen en personen zoals toezichthouders, schoonmakers, andere chauffeurs en bezoekers. De gevolgen van een aanrijding kunnen beperkt blijven tot materiële schade, maar een aanrijding kan ook tot ernstige verwondingen of zelfs overlijden leiden.

Bij het shredderen van hout komt stof vrij. Dit vrijkomende houtstof kan door werknemers worden ingeademd of op de huid terecht komen, waarna negatieve effecten op de gezondheid kunnen ontstaan. Naast gezondheidseffecten is hout een brandstof en ontstaat onder bepaalde omstandigheden gevaar voor stofexplosie. Een stofontploffing kan optreden als houtstof in fijn verdeelde vorm wordt opgewerveld, zoals in een stofzak van een afzuiging, én intensief met lucht -of een ander zuurstofhoudend gas- wordt gemengd voordat hierbij een ontsteking komt.

Het gezondheidseffect van de verschillende houtsoorten is verschillend. Een aantal houtsoorten bevat bestanddelen die irriterende, allergene of kankerverwekkende eigenschappen hebben. De mate hiervan is per houtsoort verschillend. De gezondheidsrisico's en gezondheidseffecten variëren door:

• de houtsoort
• het type bewerking
• de afmetingen en het gewicht van de houtstofdeeltjes
• het verschil in giftige werking (toxiciteit)
• het verschil in vochtgehalte

De belangrijkste gezondheidsklachten die werknemers hebben als zij worden blootgesteld aan houtstof zijn:

• Hardhoutstof is opgenomen op de wettelijke lijst kankerverwekkende stoffen, met als voetnoot dat als definitie voor hardhout hout van bedektzadigen wordt bedoeld. Voorbeelden van hardhout zijn: berk, beuk, eik, els, es, esdoorn, esp, haagbeuk, iep, kastanje, kers, linde, notenboom, plataan, populier, walnoot, wilg en de tropische hardhoutsoorten balsa, ebbe, iroko, kauriden, mahonie, mansonia, meranti, palissander en teak.
• Huidaandoeningen: contact met houtstof kan irritatie en ontsteking van de huid tot gevolg hebben. Dit kan overgaan in een chronisch huideczeem. Personen die daarvoor gevoelig zijn, krijgen een allergische huidreactie als gevolg van bepaalde stoffen in het hout. Eczeem kan ontstaan op de handrug, het hoofd en de hals. Andere huidklachten zijn huidverkleuringen en ontstekingen van haarwortels.
• Oogaandoeningen: het oogbindvlies kan ontstoken raken als gevolg van contact met houtstof. De verschijnselen hiervan zijn onder andere pijn, tranende ogen, ettervorming en lichtschuwheid (het niet kunnen verdragen van licht).
• Luchtwegaandoeningen: houtstof kan overgevoeligheidsreacties veroorzaken, zoals niezen, loopneus, bloedneus, hoesten, astma en astmatische bronchitis. Veel luchtwegaandoeningen zijn een allergische reactie op houtstof. Allergieën worden vaak in de loop der jaren opgebouwd. Iemand kan dus jaren zonder problemen in een stoffige ruimte werken en plotseling last krijgen van allergische verschijnselen.
• Neuskanker: stof van verschillende houtsoorten kan kanker veroorzaken, onder meer hout van berk, esdoorn, haagbeuk, beuk, populier, iroko en mahonie.
• Kankerverwekkende toevoegingen: hout kan kankerverwekkende toevoegingen waaronder formaldehyde, bevatten. Dergelijke stoffen komen voor in bepaalde lijmen en middelen voor houtverduurzaming.

Bij vergistingsprocessen ontstaat biogas dat in hoofdzaak bestaat uit de componenenten methaan (CH₄) en koolstofdioxide (CO₂), en in mindere mate ammoniak (NH₃) en zwavelwaterstof (H₂S). Zwavelwaterstof, ook wel waterstofsulfide (H₂S) genoemd, en ammoniak zijn ontvlambare, giftige gassen die ontstaan bij (na-)vergisten, maar ook voorkomen in water- en slibstromen zoals was- en spoelwater, percolaatwater en zuiveringsslib.

Hoewel vergisting plaatsvindt in gesloten systemen is enige diffuse emissie of ongewild vrijkomen van deze gassen niet altijd te vermijden. Het vrijkomen van verhoogde concentraties waterstofsulfide, ook boven de gezondheidskundige grenswaarde, is voorgekomen bij vergistingsinstallaties. De gasconcentraties worden in dat geval beperkt door te zorgen voor een goed werkende afzuiging en/of voldoende ventilatie in de bedrijfsruimte.

Wanneer biogas wordt gebruikt om met een WKK (installatie voor warmte-kracht-koppeling) elektriciteit en warmte op te wekken, gebeurt dit bij lage druk. Bij opwerking van biogas tot aardgaskwaliteit wordt het biogas gewassen en onder hoge druk gebracht zodat het via het aardgasnetwerk kan worden verdeeld. Na opwerking wordt het biogas op een druk van ongeveer 8 bar gebracht en getransporteerd naar een compressor die het biogas in het aardgasnetwerk brengt. De compressor brengt het biogas uiteindelijk op een druk van rond de 40 bar. Het explosiegevaar ligt bij biogasopwerking derhalve hoger dan bij het verstoken van biogas in een WKK.

Brand- en explosiegevaar is een belangrijk risico bij diverse activiteiten in de afvalbranche. De oorzaken en de omstandigheden waarin gevaren ontstaan, zijn zeer verschillend. De gevolgen van brand zijn beheersbaar indien deze tijdig wordt opgemerkt en bestreden. De gevolgen van een explosie zijn vaak enorm groot met aanzienlijke schade aan installaties en incidenten met een dodelijke afloop.

Bij het werken in besloten ruimtes zoals riolen waarbij explosieve en brandbare gassen kunnen voorkomen bestaat het risico van brand- en explosie gevaar. In een afvalenergiecentrale AEC bestaat er gevaar op een brand of explosie in de afvalbunker en bij de opslag van fijn verdeeld actief kool.

Op het stortterrein worden gasgangen gegraven met kranen en ander materieel. Bij het graven van een gasgang in het stortlichaam moet men altijd alert zijn dat er stortgas (biogas) kan ontsnappen, want in het stortlichaam is altijd biogas aanwezig.