veiligheid

In de afvalbranche wordt veelvuldig gewerkt met, aan en in complexe machines en installaties. Bij de normale bedrijfsvoering zijn noodzakelijke beveiligingen aangebracht en worden deze gebruikt. Op machines moet een voorziening voor een noodstop aanwezig zijn. Arbeidsmiddelen met gevaar voor beknelling in de afvalbranche zijn ondermeer: 

• kraakperswagen, de perscontainer, de autolaadkraan, op- en afladen van containers of andere bewegende delen bij inzamelen
• op- en afladen van containers en vallende materialen bij de milieustraat
• breekmachines, shredders en sorteerbanden bij bewerken
• verkleiner, ventilatoren, shredders, transportbanden, pompen, zeeftrommels of omzetmachines bij composteren en vergisten
• verkleiner (voorscheiding), rotorschaar, ventilatoren, shredders, pompen, zeeftrommels, omzetmachines of transportbanden bij afvalenergiecentrales
• klep van containerauto, grijper en compactor bij storten

Bij het verhelpen van storingen bestaat de kans dat lichaamsdelen in een onderdeel van het arbeidsmiddel bekneld raken. Lichaamsdelen kunnen bekneld raken doordat machines onverwacht in beweging komen, bewegende delen sneller bewegen dan verwacht of als iemand denkt snel iets uit de weg te kunnen halen. Bij beknelling van lichaamsdelen kan ernstig letsel ontstaan. Daarom is het noodzakelijk om altijd voldoende beveiligingen op de arbeidsmiddelen en toezicht op het naleven van werkinstructies te hebben, zowel voor het reguliere werk als bij het verhelpen van storingen; ook bij onderhoud, reparaties en schoonmaak zjn maatregelen nodig om beknelgevaar te voorkomen.

De maatregel Geven werkinstructie is verplicht bij het bedienen van arbeidsmiddelen. Er zijn voorbeeld werkinstructies beschikbaar voor:

• draaiende installatiedelen waaronder transportbanden
• laden en lossen van ondergrondse container met behulp van autolaadkraan
• laden en lossen van een perscontainer
• shredderinstallatie
• treeplank kraakperswagen
• zeeftrommel

Bij het voortduwen of achter zich aantrekken van voorwerpen, zoals containers, kan overmatige belasting optreden. Hierbij moet niet alleen gelet worden op gewicht en afmetingen van de last, maar zeker ook op de aard van de ondergrond, de kwaliteit van de wielen en aanwezigheid van een helling. Daarnaast spelen ook factoren van degene die het werk uitvoert een rol, zoals lichaamafmetingen, kracht en ervaring. Afhankelijk van de belading kan het gewicht van een rolcontainer van 2500 liter en groter, aanzienlijk zijn. Hoe zwaar een container precies wordt, is moeilijk te bepalen. Indien bij de plaatsing van een dergelijke container niet goed op de omgevingsfactoren wordt gelet, kunnen medewerkers bij het ledigen van de container overmatig worden belast. Als de medewerkers bijvoorbeeld een volle 3000 liter container over een klinkerstraatje moeten duwen, dan houdt dat in dat zij daarbij een behoorlijke krachtinspanning moeten leveren. Dit moet altijd worden voorkomen. Bij omgevingsfactoren moet gedacht worden aan:

• de ondergrond waar de container op geplaatst wordt 
• de ondergrond van de route naar de kraakperswagen
• hellingen waar de rolcontainer tegen op of vanaf moet worden gereden
• drempels waar de rolcontainer overheen gereden moeten worden
• richels waar de rolcontainer in kan blijven steken
• bochten in het traject van de plek waar de rolcontainer staat naar de kraakperswagen
• bewegingsruimte om de rolcontainer heen

Ook kan tevoren rekening worden gehouden met het soort afval dat in de container wordt gedaan.

Om te kunnen blijven voldoen aan de huidige wet- en regelgeving (richtlijnen) dient bij de plaatsing van een rolcontainer rekening te worden gehouden met het feit dat deze zonder overmatige fysieke belasting geledigd moet kunnen worden. Om discussies achteraf te voorkomen over wat wel en wat niet valt onder onjuiste plaatsing of overmatige fysieke belasting zijn ondermeer afspraken met ontdoeners nodig om voornoemde risico’s zoveel als mogelijk te voorkomen.

Deuren onder spanning

Bij te sterk verdichte afzetcontainers staat er spanning op de deuren, waardoor sluitingen in elkaar haken. Door het aanstampen van de lading worden de zijwanden van de container naar buiten gedrukt. Het naar buiten drukken van de zijwanden veroorzaakt de spanning op de deuren. Het gevaar van deze spanning is dat deze weer vrijkomt bij het openen van de deuren. Afhankelijk van de spanning die op de deuren staat, gaat het openen van de deuren met meer of minder kracht gepaard.

De spanning op een deur is van buitenaf niet altijd te zien, maar wel waarschijnlijk als de afzetcontainer lastig te openen is.
Als de medewerker de deur vanaf de zijkant opent, loopt hij zelf geen direct gevaar. De deur kan dan nog wel een omstander raken, die zich in de draaicirkel van de containerdeur bevindt.

Er zijn visuele kenmerken waaraan een afzetcontainer op spanning kan worden herkend; zie zichtbare kenmerken van op spanning staande containers.

Verder is een containerdeur onder spanning te herkennen aan de volgende kenmerken:

• als bekend is dat de container werd gevuld met een kraan en/of shovel;
• de borgpen van de hendelvergrendeling moeilijk los te krijgen is, omdat de hendel kracht uitoefent tegen de borgpen;
• je grote weerstand ondervind bij het induwen van de hendel die vanwege de spanning verbogen kan zijn;
• de deuren moeilijk te openen zijn wanneer de containerdeuren al ontgrendeld zijn.

Containers met dubbele deuren hebben een dubbele sluiting:
- een ondervergrendeling die vanaf de zijkant geopend wordt, en
- een achtervergrendeling die van achteren geopend moet worden.
Als de ondervergrendeling niet aanwezig is of niet gebruikt wordt, kan bij het verwijderen van de borgpen de sluitstang van de achtersluiting plotseling, met veel kracht losschieten.

De volgende incidenten en bijna-incidenten (near misses) hebben zich voorgedaan tijdens het openen van afzetcontainers:

• De ontgrendelingshendel slaat tegen de werknemer tijdens het ontsluiten van de containerdeuren;
• De containerdeur slaat tegen de werknemer tijdens het openen van de containerdeuren;
• Het vallen van afval op de werknemer tijdens het openen van de containerdeuren;
• De deurketting maakt contact met de werknemer tijdens het openen van de containerdeuren;
• De containerdeur valt tijdens het openen uit de container.

De meest voorkomende letsels zijn kneuzingen, schaafwonden en snijwonden. In mindere mate ernstige letsels zoals breuken, interne trauma’s en verstuikingen. Het lichaamsdeel dat het meest frequent wordt getroffen is het hoofd! In mindere mate de armen, de benen, de handen, de vingers en de romp.

Belangrijk: blijf altijd buiten de draaicirkel van de containerdeur! En draag veiligheidshelm en handschoenen tijdens het openen van de container. Zie de voorbeeld werkinstructie Veilig openen van een afzetcontainer.

Slecht functionerend hang- en sluitwerk

Bij slecht functionerend hang- en sluitwerk kan een containerdeur plotseling openklappen. Slecht functionerend hang- en sluitwerk van containers kan leiden tot beknelling, verwonding of ernstig letsel.
Gecontroleerd onderhoudsmanagement of een registratiesysteem voor onderhoud kan slecht functioneren van containers, voornamelijk van het hang- en sluitwerk, voorkomen.

In de afvalbranche is regelmatig heet werk nodig. Heet werk bestaat uit snijbranden, lassen en stiflassen. Naast algemene risico's die elders zijn beschreven zoals het werken in een besloten ruimte, het ontstaan van brand en de blootstelling aan lawaai geluid, kennen deze werkzaamheden een heel specifiek risico, namelijk het ontstaan van rook. Lasrook ontstaat door het verdampen van metaal, vooral aan het oppervlak van de afsmeltende druppels van het toevoegmateriaal. Door het reageren van deze metaaldamp met de omgevingslucht worden metaaloxiden en metaalnitriden gevormd. Na afkoeling gaan deze oxiden en nitriden over in vaste vorm en blijven als fijne deeltjes in de lucht zweven. Lasrook is een damp die de atmosfeer in de werkomgeving verontreinigt. Inademing van lasrook is zeer slecht voor de gezondheid en leidt tot kortademigheid.

Zeker in afvalenergiecentrales wordt regelmatig boven en onder elkaar gewerkt. In veel gevallen wordt gewerkt op roostervloeren. Ook bij andere vormen van afvalbe- en verwerking kan het voorkomen dat mensen boven en onder elkaar werken.
Het is dus goed mogelijk dat gereedschappen en onderdelen naar beneden vallen. Ook het werken met of nabij containers brengt risico's met zich mee, zoals afval dat uit de containers valt.

Vallende onderdelen en gereedschappen kunnen leiden tot direct letsel aan personen maar het is ook mogelijk dat iemand schrikt doordat er iets naast hem valt. De schrikreactie kan leiden tot nieuwe incidenten (aanraken hete delen, verstappen etc.). Ook contact met afval kan leiden tot letsel.